Shares
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

จากหลักฐานทางประวัติศาสตร์และโบราณคดี โบราณสถานและโบราณวัตถุที่ค้นพบในพื้นที่ รวมถึงการสืบค้นจากเอกสารทางประวัติศาสตร์ สันนิษฐานว่าจังหวัดปทุมธานีมีความเป็นถิ่นฐานบ้านเมืองมาแล้วหลายรอยปี นับตั้งแต่ยุคต้นกรุงศรีอยุธยาเป็นต้นมา

 

ตำนานเท้าอู่ทอง

ใน “ตำนานท้าวอู่ทอง” เรื่องราวท้าวอู่ทองอพยพผู้คนหนีโรคห่า (อหิวาตกโรค) ผ่านมายังเมืองปทุมธานีมีปรากฏอยู่ 2 เรื่องคือ ตำนานเรื่องท้าวอู่ทอง เสด็จหนีโรคห่าผ่านมายังวัดมหิงสาราม ตำบลบางกระบือ อำเภอสามโคก และตำนานเรื่องท้าวอู่ทอง จากประวัติการสร้างวัดเทียนถวาย อำเภอเมืองปทุมธานี โดยผู้เฒ่าผู้แก่ต่างเล่าขานต่อกันมาว่าครั้งหนึ่งในอดีตท้าวอู่ทองได้อพยพไพร่พลหนีโรคห่าผ่านมาที่เขตเมืองสามโคก

ตำนานเท้าอู่ทองอาจเป็นหลักฐานหนึ่งที่แสดงให้เห็นว่ามีบ้านเมืองในบริเวณนี้มาตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 18 โดยบริเวณสองฝั่งริมลำน้ำเจ้าพระยาตอนล่าง ในอดีตมีบ้านเรือนตั้งเป็นชุมชนเล็กๆ ริมฝั่งแม่น้ำ โดยในช่วงที่พระเจ้าอู่ทองได้สถาปนากรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี บ้านเมืองในแถบนี้คงเป็นเพียงชุมชนเล็กๆ ทางผ่านเข้ามาสู่กรุงศรีอยุธยา

 

เมืองสามโคก

ในรัชสมัยสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ (พ.ศ. 1991-2031) พบหลักฐานว่าชุมชนในเขตจังหวัดปทุมธานี เริ่มขยายตัวเป็นชุมชนเมืองริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยาตะวันออก ตั้งแต่บริเวณวัดสองพี่น้องถึงวัดป่างิ้วในปัจจุบัน ซึ่งแต่เดิมเป็นที่ตั้งของวัดพญาเมืองและวัดนางหยาด โดยมีการค้นพบหลักฐานคันคูเมืองโดยรอบที่ยังเหลือให้เห็นว่าเคยมีบ้านเมืองโบราณตั้งอยู่ โดยบ้านเมืองในบริเวณนี้รู้จักกันในนามว่า เมืองสามโคก

 

ชาวมอญอพยพในยุคสมเด็จพระนารายณ์

ครั้นในปี พ.ศ. 2112 เมื่อเสียกรุงศรีอยุธยาแก่พม่าครั้งแรก พม่าได้กวาดต้อนประชาชนพลเมืองในแถบนี้ไปประเทศพม่าจำนวนมาก ส่งผลให้สามโคกกลายเป็นเมืองร้าง

ต่อมาเมื่อพม่ารบกับจีนในปี พ.ศ. 2202 มังนันทมิตรได้นำครอบครัวชาวมอญประมาณ 10,000 คน หลบหนีภัยสงครามออกจากเมืองเมาะตะมะ เข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภารสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวกรุงศรีอยุธยา ซึ่งสมเด็จพระนายรายณ์มหาราชทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ครอบครัวมอญเหล่านั้นไปตั้งบ้านเรือนอยู่ที่บ้านสามโคก เหตุการณ์ครั้งนี้มีหลักฐานปรากฏตามพระราชพงศาวดารฉบับพระราชหัตเลขา ซึ่งชาวมอญที่อพยพมาตั้งถิ่นฐานครั้งนั้นทำให้เมืองสามโคกขยายตัวเจริญรุ่งเรืองขึ้นเรื่อยมา

ประวัติศาสตร์จังหวัดปทุมธานี

แหล่งที่มา: http://www.pathumthanitourist.com/th/2015-08-02-14-00-29/2015-08-24-04-44-31.html

 

 

ชาวมอญอพยพในยุคกรุงธนบุรี

เมื่อครั้งเสียกรุงศรีอยุธยาแก่พม่าครั้งที่ 2 ใน พ.ศ. 2310 สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชได้ประกาศตั้งเมืองหลวงขึ้นใหม่ เรียกว่า “กรุงธนบุรี” และปราบดาภิเษกขึ้นเป็นสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ในยุตกรุงธนบุรีเมื่อปี พ.ศ.2317 ครอบครัวชาวมอญประมาณ 10,000 คน ได้อพยพเข้าพึ่งพระบรมโพธิสมภารทางเมืองตากและด่านเจดีย์สามองค์ สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ครอบครัวมอญเหล่านั้นไปตั้งบ้านเรือนอยู่ที่ปากเกร็ด แขวงเมืองนนทบุรี และที่เมืองสามโคก โดยให้พระยารามัญวงศ์ มียศเสมอจตุสดมภ์ หรือเรียกว่า “จักรีมอญ” เป็นหัวหน้าดูแลครัวมอญ

 

อพยพมอญใหญ่0

ในแผ่นดินกรุงรัตนโกสินทร์ รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (รัชกาลที่ 2) ได้มีการอพยพชาวมอญครั้งใหญ่จากเมืองเมาะตะมะเข้าสู่ประเทศไทยอีกครั้ง เรียกว่า “มอญใหญ่” โดยชาวมอญประมาณ 40,000 คน พากันอพยพหลบหนีภัยเข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภารพระมหากษัตริย์ไทยทางเมืองตาก เมืองอุทัยธานี และทางด่านเจดีย์สามองค์ ดังกล่าวไว้ในพระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์

การอพยพครั้งใหญ่นี้พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ชาวมอญบางส่วนตั้งบ้านเรือนอยู่ที่บ้านสามโคก ทรงเอาพระทัยใส่ดูแลทุกข์สุขครอบครัวมอญมิได้ขาด ได้เสด็จประพาสเมืองสามโคกโดยทางชลมารค เมื่อเดือน 11 พ.ศ.2358 เพื่อทรงเยี่ยมเยียนชาวมอญที่อพยพเข้ามาอาศัยอยู่ ซึ่งพระองค์ทรงประทับ ณ พลับพลาริมแม่น้ำเจ้าพระยาตรงกับเมืองสามโคก หน้าวัดปทุมทองปัจจุบัน และได้พระราชทานนามเมืองสามโคกให้เป็นสิริมงคลใหม่ว่า “ประทุมธานี” เมื่อวันที่ 23 สิงหาคม พ.ศ.2358 และยกฐานะเป็นหัวเมืองชั้นตรี

 

จังหวัดปทุมธานี

ใน พ.ศ. 2461 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้ใช้คำว่า “จังหวัด” แทน “เมือง” และให้เปลี่ยนการสะกดชื่อใหม่จาก “ประทุมธานี” เป็น “ปทุมธานี” กลายเป็นจังหวัดปทุมธานี และให้ขึ้นอยู่กับมณฑลกรุงเก่า

ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2475 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้ยุบจังหวัดธัญบุรีมาขึ้นกับจังหวัดปทุมธานี ทำให้จังหวัดปทุมธานีมีพื้นที่เพิ่มอีก 4 อำเภอ แบ่งการปกครองเป็น 7 อำเภอดังเช่นปัจจุบัน ได้แก่ อำเภอสามโคก อำเภอลาดหลุมแก้ว อำเภอธัญบุรี อำเภอลำลูกกา อำเภอบางหวาย(ต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็น “อำเภอคลองหลวง”) อำเภอหนองเสือ และอำเภอเมืองปทุมธานี

ประวัติศาสตร์จังหวัดปทุมธานี

แหล่งที่มา: http://www.pathumthanitourist.com/th/2015-08-02-14-00-29/2015-08-24-04-44-31.html

 

พื้นที่ประวัติศาตร์และวัฒนธรรมชาวมอญ

ปัจจุบันจังหวัดปทุมธานีได้ชื่อว่าเป็นพื้นที่การตั้งถิ่นฐานของชาวมอญที่ใหญ่ที่สุดอีกแห่งหนึ่ง ซึ่งชาวไทยเชื้อสายมอญได้รักษาสืบสานขนบธรรมเนียมของตนเองไว้ และได้ผสมผสานขนบธรรมเนียมประเพณี รวมถึงศิลปวัฒนธรรมของชาวมอญและชาวไทยไว้ในพื้นที่อย่างมีเอกลักษณ์ที่น่าศึกษาเรียนรู้

 

แหล่งที่มา : http://www2.pathumthani.go.th และ http://library.moi.go.th


Shares
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •